 Specjaliści przypominają, że podstawowym obowiązkiem, nałożonym na pracodawców przez art. 2373 par. 2 Kodeksu Pracy jest zapewnienie pracownikowi przeszkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przed dopuszczeniem go do wykonywania obowiązków. Może być ono pominięte, jeśli osoba zajmowała takie samo stanowisko u tego samego pracodawcy przed nawiązaniem obecnej umowy o pracę. Szkolenie powinno zostać przeprowadzone w godzinach pracy, na koszt pracodawcy. Do pakietu podstawowych szkoleń, przeprowadzanych w pierwszych dniach pracy, należy także przeszkolenie z ochrony przeciwpożarowej i ochrony danych osobowych. Dlatego duża firma musi mieć pracowników od bhp.
Dowolność wykluczona
Pracodawca zatrudniający powyżej 100 osób może powierzyć obowiązki służby bhp zewnętrznej firmie, tylko gdy udowodni, że nie ma do tego kompetentnych pracowników, ani nie może ich znaleźć. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął istotny spór między inspekcją pracy a pracodawcą dotyczący wypełniania obowiązków z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Sąd nie zgodził się z pracodawcą zatrudniającym ponad 100 pracowników, który uważał, że może dowolnie decydować i powierzać obowiązki służby bhp zewnętrznej firmie. - NSA podziela stanowisko inspekcji pracy, że w takiej firmie musi być stworzona służba bhp w oparciu o stosunek pracy - podkreśliła sędzia NSA Anna Lech. Przede wszystkim sąd skupił się na interpretacji art. 23711 par. 2 kodeksu pracy, który w przypadku braku kompetentnych pracowników dopuszcza możliwość powierzenia wykonywania zadań służby bhp specjalistom spoza zakładu. Taka treść przepisu jest wynikiem ich dostosowania do regulacji UE i odpowiada art. 7 dyrektywy 89/391.
Nie oznacza to jednak dowolności w sposobu organizacji służby bhp. Jak podkreślił NSA, celem dyrektywy było sprzyjanie zrównoważonemu uczestnictwu pracowników i pracodawców w zapewnieniu bhp. Dyrektywa wskazuje jednak hierarchiczny układ obowiązków w tym zakresie. To na firmie spoczywa główny obowiązek zapewnienia organizacji służby bhp. Z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE wynika też, że to pierwszeństwo musi mieć odzwierciedlenie w prawie krajowym. Zdaniem sądu, niedopuszczalne jest wprowadzanie dowolności w tym zakresie. W ocenie NSA art. 23711 par. 2 KP oznacza, że pracodawca ma prawo zatrudnić zewnętrzną firmę tylko wtedy, gdy wykaże, że nie ma i nie może znaleźć do tego odpowiednich pracowników. Pracodawca musi wtedy udowodnić, że zatrudnieni przez niego pracownicy nie posiadają odpowiednich kwalifikacji i nie chcą się dokształcać w tym zakresie. - Musi też wykazać, że szukał takich pracowników na rynku pracy, ale ich nie znalazł - podkreślała Anna Lech. Zdaniem sądu, dopuszczalna jest jednak sytuacja, że w dużej firmie, gdzie służbą bhp zajmuje się więcej niż jedna osoba, część z nich jest zatrudniona na etacie, a część na umowy cywilnoprawne. Także w tym przypadku pracodawca musi wykazać, że nie mógł wszystkich zatrudnić na etacie.
Polski pracownik zadowolony
Pracujący Polacy na ogół dobrze oceniają organizację i warunki pracy panujące w zatrudniających ich przedsiębiorstwach. Polskie firmy dobrze radzą sobie z przestrzeganiem zasad bhp. Przeszło 80 proc. pracujących Polaków twierdzi, że w ich firmach praca jest dobrze zorganizowana, a ponad 90 proc. ocenia, że przestrzega się zasad bezpieczeństwa i higieny pracy - wynika z badań, które na zlecenie PKPP Lewiatan przeprowadziła Katedra Socjologii Ekonomicznej SGH. Dla porównania, tylko 60 proc. pracowników uważa, że system ocen i nagród w firmach jest sprawiedliwy. - Prawie 80 proc. respondentów pozytywnie ocenia fachowość swoich przełożonych, niemal 90 proc. podaje, że pracodawca w terminie reguluje wszystkie należności wobec pracowników, blisko 80 proc. mówi, że urlopy są udzielane w pełnym wymiarze, a bez mała 80 proc. oznajmia, że dokumentacja czasu pracy jest prowadzona prawidłowo - napisano w komentarzu do badania. - W porównaniu do wyników ostatnich badań z 2007 roku nieznacznie pogorszyły się oceny organizacji pracy, zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz czasu pracy. W pozostałych aspektach natomiast poziomy wskazań pozytywnych nie uległy istotnym zmianom - dodano.
Klimat i informacja do poprawy
Zdaniem autorów badania bardziej wstrzemięźliwe są oceny społecznego klimatu panującego w miejscach pracy. - Jedynie 2 na 3 pracujących ankietowanych potwierdza, że w ich firmie pracownicy są szkoleni lub doszkalani na koszt pracodawcy. Podobna jest proporcja tych, którzy uważają, że w ich miejscu pracy przełożeni wysłuchują pracowników i uwzględniają/uwzględniali ich uwagi, jak również uznających, że w pracy panuje zaufanie między przełożonymi a podwładnymi - poinformowali.
60 proc. przyznaje, że przełożeni sprawiedliwie oceniają i nagradzają pracowników, niespełna 60 proc. podaje, że pracownicy są informowani o sytuacji przedsiębiorstwa. Z przeprowadzonego badania wynika, że jeszcze bardziej niekorzystne są oceny istniejących w przedsiębiorstwach mechanizmów przepływu informacji i reprezentacji interesów. Mniej niż połowa pracujących twierdzi, że pracownicy znają plany zarządu oraz mogą swobodnie zrzeszać się w istniejących związkach zawodowych lub je zakładać. Niemniej ten ostatni aspekt oceniany jest nieco lepiej niż w 2007 roku.
Długa lista zobowiązań pracodawcy
Bezpieczeństwo i higiena to pojęcie związane z ochroną zdrowia pracowników i zapewnieniem odpowiednich warunków pracy. Pracodawca ma obowiązek chronić życie i zdrowie pracowników oraz zapewnić im bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Powinność ta spoczywa na każdym pracodawcy. Z przepisów wynika, że pracodawca jest zobowiązany organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy; zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bhp, zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy; zapewniać wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy, oceniać i dokumentować ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą oraz stosować niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko, informować pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą, oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami, stosować środki zapobiegające chorobom zawodowym i innym chorobom związanym z wykonywaną pracą. kierować na badania lekarskie, zapewnić pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych nieodpłatnie posiłki i napoje, jeżeli jest to niezbędne ze względów profilaktycznych, zapewnić pracownikom odpowiednie urządzenia higieniczno-sanitarne oraz dostarczyć niezbędne środki higieny osobistej, a także zapewnić środki do udzielania pierwszej pomocy w razie wypadku, zapewnić przeszkolenie pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przed dopuszczeniem go do pracy oraz prowadzenie okresowych szkoleń w tym zakresie, dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie robocze. W razie gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bhp i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy.
Pracownik też musi
Z kolei pracownik ma dbać o swoje zdrowie, jak i o zdrowie innych osób, na które mają wpływ jego działania. Przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i higieny oraz przepisów przeciwpożarowych stanowi jeden z podstawowych obowiązków pracowniczych. Nieprzestrzeganie obowiązków w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy zagrożone jest odpowiedzialnością porządkową, a w niektórych przypadkach może spowodować rozwiązanie stosunku pracy. Pracownik ma obowiązek: znać przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, brać udział w szkoleniach dotyczących bhp, wykonywać pracę w sposób zgodny z zasadami bhp oraz stosować się do wydawanych w tym zakresie poleceń i wskazówek, dbać o należyty stan urządzeń, narzędzi oraz należyty porządek i ład w miejscu pracy, poddawać się wstępnym, okresowym i kontrolnym badaniom lekarskim, niezwłocznie zawiadomić przełożonego o zauważonym w zakładzie wypadku lub zagrożeniu zdrowia lub życia ludzkiego. |
