 Według opinii wielu specjalistów, w sektorze bankowym innowacja o charakterze procesowym czy nawet produktowym albo modelu biznesowego polega na nowym poukładaniu dotychczasowych elementów. Przykładem jest choćby scoring kredytowy. Zastosowany w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw pozwala na szybką i scentralizowaną ocenę ryzyka, kontrolę i zarządzanie tym ryzykiem.
Scoring kredytowy to nic innego jak punktowa metoda oceny zdolności kredytowej osoby ubiegającej się o kredyt bankowy. W najprostszej postaci polega na przyznawaniu wnioskodawcy punktów na podstawie jego danych osobistych i majątkowych, określanych w specjalnej karcie scoringowej, które po zsumowaniu stanowią miarę oceny ryzyka związanego z potencjalnym kredytobiorcą. Ale inną metodą jest na przykład analiza dotychczasowej obsługi przez klienta produktów finansowych (o ile dane takie są dostępne).
Scoring kredytowy jest stosowany przez banki przy udzielaniu kredytów, a także przez niektóre firmy niefinansowe - na przykład operatorów GSM przy sprzedaży telefonów z abonamentem. Klient dostaje wtedy stosunkowo drogi telefon za darmo lub za ułamek jego ceny, a spłaca go z abonamentu. Jest to więc forma kredytu.
e-bankowość
Innym dobrym przykładem innowacji jest bankowość internetowa, która w coraz większym stopniu zastępuje lub uzupełnia tradycyjne metody prowadzenia działalności bankowej. Ten rodzaj usług polega na umożliwieniu klientowi dostępu do jego rachunku i dokonywaniu operacji za pomocą przeglądarek internetowych.
Zakres tych usług, w zależności od wykorzystywanego oprogramowania i strategii banku może być bardzo szeroki. Polegać on może na przykład na zamieszczaniu na stronie internetowej banku jedynie ogólnych informacji o oferowanych produktach, bądź na pobieraniu formularzy czy dokonywaniu aktywnych operacji na rachunku. Strona WWW może służyć również do komunikacji klientów z bankiem (doradztwo, składanie wniosków kredytowych itp.).
Wraz z szybkim rozwojem Internetu od połowy lat 90. na całym świecie zaczęły się pojawiać oddzielne oddziały sieciowe, czy nawet w pełni "wirtualne banki", nie mające swych "realnych" oddziałów. Tajemnica bankowości internetowej tkwi przede wszystkim w bardzo dobrym marketingu i prostocie oferowanych produktów. Ale dodatkowym atutem takich banków jest to, że oferują one z reguły swoim klientom również usługę bankowości telefonicznej. Rozwiązanie to zapewnia bankowi możliwość elastycznego tworzenia i dystrybucji nowych produktów, dzięki czemu bank może przystosowywać się do szybko zmieniających się warunków i cen rynkowych jak na przykład stóp procentowych czy harmonogramów spłat kredytów. Sprawne zarządzanie bazą danych klientów i całą infrastrukturą przetwarzania transakcji pozwala na sprostanie wymaganiom szybkiego wzrostu.
Z rynku lokalnego na globalny
Wirtualizacja oferowanych usług pozwoliła również na dotarcie do nowego segmentu rynku - klientów bogatszych oraz znających tajniki technik informatycznych. Rozwiązanie to zapewnia też bankowi możliwość elastycznego tworzenia i dystrybucji nowych produktów, dzięki czemu bank może przystosowywać się do szybko zmieniających się warunków i cen rynkowych jak na przykład stóp procentowych czy harmonogramów spłat kredytów. Sprawne zarządzanie bazą danych klientów i całą infrastrukturą przetwarzania transakcji pozwala zaś na sprostanie wymaganiom szybkiego wzrostu.
W sektorze finansowym innowacje można więc zdefiniować jako pewne nowe, skuteczne połączenia występujących elementów w nowe konfiguracje. Według Mateusza Folwarskiego z Zakładu Bankowości Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, jedną z najbardziej charakterystycznych cech innowacji finansowych jest to, iż najpierw są one wprowadzane na mały rynek - lokalny, gdzie są testowane. Następnie innowacja finansowa, jeśli okazała sie efektywna, wprowadzana jest na rynek międzynarodowy.
Dzięki dużym instytucjom, które działają na wielu rynkach, możliwe jest stosowanie takiej drogi wprowadzania innowacji finansowych na globalny rynek. - Powstanie i rozwój korporacji międzynarodowych, które czerpią surowce, kapitał i zasoby pracy, wytwarzają produkty i usługi zarówno w kraju siedziby głównej, jak i poza jego granicami oraz maja swoje filie, oddziały i spółki zależne w wielu krajach, zwiększyło możliwości przedsiębiorstw w zakresie wyboru źródeł finansowania w skali międzynarodowej - uważa Folwarski. Jest to szczególnie istotne dla spółek zależnych, które mimo, że działają na danym rynku lokalnym, to dzięki spółce-matce zyskują dostęp do zagranicznych źródeł finansowania.
Według Folwarskiego, siłą napędowa tworzenia innowacji bankowych są chwiejność cen, tj. stóp procentowych, kursów walut, kursów papierów wartościowych. Ma na to wpływ także rosnąca konkurencja na rynku, a także regulacje wydawane przez nadzór bankowy. - Te trzy czynniki tworzyły i nadal tworzą podstawy do wprowadzania nowości na rynek - uważa Folwarski.
Rekomendacja T
Najwięcej kłopotów sprawiają zawsze - co oczywiste - nowe regulacje. Przykładowo, kilka lat temu tzw. ustawa antylichwiarska wywołała burzę w świecie finansów. Polski rząd postanowił zaingerować w regulacje bankowe i wprowadził maksymalną wysokość odsetek oraz kosztów bankowych kredytów. Zdaniem polskiego rynku bankowego było to faktyczne ustalenie urzędowej ceny pieniądza, które miało uderzyć w usługi finansowe w Polsce. Krzysztof Pietraszkiewicz, prezes Związku Banków Polskich, porównał wówczas ustawę do fałszywego klejnotu, który z daleka wygląda imponująco, a z bliska rozczarowuje. A to dlatego, że najmniej zamożna część społeczeństwa miała pozostać bez kredytów, ponieważ w związku ze zmianami w prawie, banki zaostrzyły politykę kredytową i ta cześć społeczeństwa znalazła się poza możliwościami kredytowymi.
Jedną z wielu regulacji polskiego rządu była też nowelizacja prawa bankowego pozwalająca pewnym organom na wgląd w konta bankowe każdej osoby fizycznej prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą. Była to próba pewnego ataku na podstawą funkcję banku - zaufanie jakie powinien budzić na rynku globalnym. Klienci banku, prowadząc w nim rachunek, chcą mieć pewność, że utrzymana zostanie tajność ich operacji. To gwarantować powinna tzw. tajemnica bankowa. Ważne jest również i to, że wiele zamożnych osób nie posiada rachunków bankowych w Polsce, a ma je na przykład w Szwajcarii, gdzie banki słyną z przestrzegania tajemnicy bankowej.
Ostatnio do czerwoności rozgrzewała natomiast przyjęta na początku tego roku przez Komisję Nadzoru Finansowego rekomendacja T, która nakazuje bankom rzetelnie prześwietlać chętnych na pożyczki klientów. Oceniając zdolność kredytową, banki będą musiały uwzględniać zarówno ich dochody, koszty sżycia, jak i inne zobowiązania finansowe. Łączna suma miesięcznych rat kredytów i pożyczek nie może przekroczyć połowy dochodów. Sprawdzając zdolność kredytową, banki mają obowiązek sięgnąć do zewnętrznych baz danych, takich jak Biuro Informacji Kredytowej czy Biuro Informacji Gospodarczej. Muszą też poinformować klientów o ryzyku i wszelkich kosztach kredytu przed jego udzieleniem.
Pokryzysowa ostrożność
Rekomendacja T jest reakcją na zbyt luźną - zdaniem nadzoru - politykę kredytową banków. Komisja oczekuje, że po jej wprowadzeniu, będą one udzielały mniej ryzykownych kredytów. Bo okazuje się, że mając łatwy dostęp do szybkich pożyczek, zaczęliśmy na kredyt kupować znacznie więcej niż konsumenci z Europy Zachodniej. W Polsce wartość udzielonych przez banki pożyczek ratalnych, gotówkowych, kredytów samochodowych i linii na kartach kredytowych sięgnęła 10,5 proc. PKB, wobec 7,5 proc w krajach "starej Unii".
Bankowcy ostrzegają jednak, że skutkiem rekomendacji T, będzie mniejszy dostęp do kredytów i ograniczenie napędzającej gospodarkę konsumpcji. Ale na dostosowanie się do nowych regulacji banki mają czas do końca roku.
Po kryzysie finansowym wywołanym subprime i kredytami hipotecznymi, każde ograniczenie wydaje się jednak w miarę uzasadnione - jak pokazuje przykład złożonych struktur opcyjnych oferowanych przez banki mniej więcej dwa lata temu. Innowacyjne zabezpieczenie od ryzyka walutowego kosztowało Brazylię 28 mld dol., a Polskę i Meksyk po 5 mld dol. Jednak specjaliści nie mają wątpliwości, że opcje walutowe były tylko wynaturzeniem, które na wiele miesięcy powstrzymało firmy przed zakupem nowych produktów zabezpieczających je przez ryzykiem walutowym. A to na pewno nie wyszło przedsiębiorcom na dobre.
Nie ma wątpliwości, że innowacje finansowe pełnią wiele funkcji w przedsiębiorstwie. Należą do nich z pewnością zmniejszenie kosztu pozyskania finansowania oraz zwiększenie dostępności finansowania. Są to kluczowe innowacje finansowe, gdyż bezpośrednio przekładają się na poprawę wyniku finansowego. Szerszy dostęp do źródeł finansowania powoduje zwiększenie elastyczności ofert oraz indywidualne podejście do każdego przedsiębiorstwa. Innowacje finansowe pełnią jeszcze jedną istotną funkcję, jaką jest obniżenie ryzyka inwestycji. To właśnie dywersyfikacja źródeł pozyskiwania kapitału obcego powoduje spadek oraz rozkład ryzyka inwestycji finansowanej kapitałem zewnętrznym. Oczywiście dywersyfikacja źródeł finansowania prowadzi do możliwej zwiększonej stopy zwrotu z zaangażowanego kapitału. |
