 Chcemy nadal ponosić zasadniczą część odpowiedzialności za rozwój cywilizacyjny Polski, w którym coraz liczniej uczestniczą obywatele i ich organizacje - zadeklarowali zgodnie gospodarze jednostek administracyjnych biorący udział w kongresie zorganizowanym w ramach obchodów 20-lecia samorządu terytorialnego
Magdalena Szczygielska
Przedstawiciele władz lokalnych różnego szczebla licznie stawili się 8 marca na kongresie 20-lecia samorządu terytorialnego w Centrum Kongresowym Międzynarodowych Targów Poznańskich, aby upamiętnić reformę administracyjną, zaliczaną do jednej z najważniejszych ustaw ustrojowych, jak również wspólnie zastanowić się nad perspektywami rozwoju samorządności oraz funkcjonującymi barierami na gruncie ich aktywności, wartymi wyeliminowania.
Ogółem na spotkanie, przygotowane przez Związek Miast Polskich, Związek Powiatów Polskich, Związek Gmin Wiejskich RP, Związek Województw RP, Unię Miasteczek Polskich oraz Unię Metropolii Polskich przybyło ponad 1200 wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, starostów i marszałków oraz wielu znamienitych gości, w tym prezydent RP Lech Kaczyński, podkreślający integralność samorządów w procesie funkcjonowania państwa i realizowania jego interesów, przedstawiciele rządu i najważniejszych w państwie urzędów oraz twórcy reformy administracyjnej: profesorowie Michał Kulesza i Jerzy Regulski oraz sędzia Trybunału Konstytucyjnego Jerzy Stępień.
Egzamin samorządności trwa
W kongresie uczestniczył też były premier Tadeusz Mazowiecki, który wagę reformy i jej wpływ na kształtowanie się polskiego ustroju i dzisiejszy obraz Polski podsumował, mówiąc, że "Nie ma demokracji bez demokracji lokalnej". Podkreślał jednak, że choć samorządy stanęły na wysokości zadania i znacząco przyczyniły się do rozkwitu społeczno-gospodarczego państwa, to nie mogą spocząć na laurach. - Po tych 20 latach Polska jest inna, rozwija się, ale egzamin się nie skończył, bo musimy dbać o jej rozwój i powodzenie w świecie. Życzę wam, abyśmy ten egzamin, który dalej przychodzi nam zdawać, zdali wszyscy dobrze - mówił podczas wystąpienia do wszystkich tych, którzy mają swój wkład w ów rozwój.
Z apelem do samorządowców wystąpił też wicemarszałek Senatu RP Marek Ziółkowski, nawołując: - Wy, ludzie samorządu, musicie postępować tak, by dobro wspólnoty lokalnej, waszej małej ojczyzny, było jednocześnie dobrem ojczyzny jako całości. Ponadto jako przedstawiciel Senatu podkreślał jego historyczną rolę w narodzinach samorządu na gruncie polskim, a zarazem dumę z jego szybkich i pewnych kroków w drodze rozwoju. - Senat traktuje samorząd terytorialny jak swoje dziecko. Jest to dziecko niezwykle udane, które nawet przerosło to, co zamierzali jego ojcowie: inteligentne, przedsiębiorcze i umiejące dbać o dobro wspólne - mówił, życząc samorządowcom dalszej sprawności w zarządzaniu i korzystnych zmian ze strony rządu, aby realizacja zadań na szczeblu lokalnym nie napotykała barier natury prawnej i ekonomicznej, a władze samorządowe mogły kontynuować swoje wartościowe dokonania, oceniane przez obywateli i ekspertów wyżej niż inicjatywy centralnej władzy publicznej.
Głos mają nieobecni
Niezwykle pozytywny wydźwięk miał też odczytany podczas kongresu w Poznaniu list prezydenta Lecha Wałęsy, skierowany do jego uczestników. Wałęsa przypomniał rolę samorządności, która wprawdzie w innym stopniu niż "Solidarność", ale wpłynęła na odbudowę demokratycznej Rzeczpospolitej. Przypomniał jak ważnym sprawdzianem dla rodzącej się demokracji były pierwsze wolne wybory po zmianie ustrojowej - wybory samorządowe w maju 1990 roku. "Przywrócenie samorządności oznaczało odejście od narzuconej w czasach komunistycznych centralizacji i dawało szansę na budowanie państwa lokalnie, wzmacniało więzi i wspierało rozwój społeczeństwa. To niezbędne dopełnienie reform politycznych wpłynęło w ogromny sposób na powodzenie transformacji ustrojowej i przyczyniło się do wspólnego odniesienia sukcesu w odnowie kraju. Wprowadzane reformy samorządowe są uznawane za jedne z najlepiej przeprowadzonych i zwieńczonych sukcesem zmian ustrojowych w Polsce - tymi słowami wyraził w liście swoje uznanie dla zmian sprzed 20 lat i ich konsekwencji. Gratulacje dla przedstawicieli władzy samorządowej zakończył zapewnieniem: "Wasz sukces jest sukcesem Polski" i zachęcił do kontynuowania z powodzeniem realizowanej dotąd misji służenia obywatelom Rzeczpospolitej.
Szef Parlamentu Europejskiego Jerzy Buzek, przemawiając z telebimu do uczestników kongresu, przyrównał reformę samorządową do fundamentu pod gmach nowej Rzeczypospolitej, wymieniając z nazwiska szczególnie zasłużonych "budowniczych" potransformacyjnej rzeczywistości: Jerzego Regulskiego i Jerzego Stępnia. Zwrócił uwagę na niebagatelny wpływ struktur samorządowych na rozwój społeczeństwa obywatelskiego oraz będący ich udziałem dynamiczny skok cywilizacyjny, obejmujący sfery gospodarki, polityki, kultury.
Konkretne zmiany, konkretne potrzeby
Wszystkie te dziedziny nie mogą należycie wykorzystać swego potencjału bez adekwatnych do potrzeb środków. Ta kwestia nie uszła uwadze eurodeputowanego Jana Olbrychta, który do listy dokonań samorządów na przestrzeni 20 lat dołączył umiejętne pozyskiwanie unijnych funduszy, będących siłą napędową rozwoju gospodarki Polski, jak również innych sfer życia publicznego. - Samorządy nie tylko zmieniły obraz Polski, nie tylko przywróciły wiarę i zaufanie do władzy publicznej, ale stały się także najważniejszym i największym inwestorem - mówił, przytaczając kwoty wydatkowane na inwestycje, które w ubiegłym roku wyniosły 14 mld zł w ramach budżetu centralnego, a z kasy samorządów trzykrotnie więcej - 42 mld zł.
Prof. Jerzy Regulski nie ma wątpliwości co do słuszności wdrożenia reformy sprzed 20 lat, której był jednym z ojców, przy czym ma świadomość, ile wymogów i potrzeb niesie ze sobą rozwój nowych struktur lokalnych i regionalnych .- Z zadowoleniem obserwuję rozwój samorządów, który przyspieszył po tym jak pojawiły się unijne pieniądze. A właśnie one są teraz najpilniej poszukiwane przez samorządowców, którzy często narzekają, że nie na wszystkie projekty starcza - mówił podczas spotkania.
Jubileuszowe bilanse, wnioski, postulaty
Odbywający się w 20. rocznicę uchwalenia ustawy o samorządzie terytorialnym kongres był doskonałą okazją do podsumowania dotychczasowego dorobku samorządów, ich osiągnięć w dziedzinie aktywizacji społecznej oraz dyskusji nad rolą i dalszą drogą władz lokalnych i regionalnych w systemie ustrojowym Polski. Wśród poruszanych kwestii, nierozerwalnie związanych z działalnością samorządową znalazły się podstawowe dla ich sprawnego funkcjonowania zagadnienia dotyczące finansów, oświaty, infrastruktury i ochrony środowiska oraz kluczowych dla przyszłości jednostek terytorialnych e-administracji i energetyki z naciskiem na wykorzystanie OZE.
Minister edukacji narodowej Katarzyna Hall poinformowała uczestników o zamiarach MEN dotyczących rozpoczęcia prac nad założeniami nowej ustawy regulującej status zawodowy nauczyciela, która ma zastąpić dotychczasową ustawę Karta nauczyciela, zapraszając samorządowców do udziału w pracach zespołu opiniodawczo-doradczego, mających określić kroki prowadzące do optymalnego uregulowania statusu zawodowego nauczycieli.
Przy okazji kongresu odbyło się pierwsze Samorządowe Forum Kobiet pod patronatem Marii Kaczyńskiej, którego uczestniczki - kilkadziesiąt kobiet piastujących funkcje w samorządach - uznając sukcesy samorządności w jej 20-lecie, zwróciły uwagę na zbyt małą reprezentację kobiet we władzach uchwałodawczych i wykonawczych w strukturach władz lokalnych, a przez to zaburzoną równowagę w życiu publicznym. Jednocześnie zaapelowały do kobiet, aby zechciały współdecydować o rozwoju lokalnych wspólnot, kandydując w wyborach samorządowych, a tym samym zwiększając szanse na realny wpływ kobiet na życie publiczne.
Środowisko deklaruje i nagradza
Postulaty wypracowane w trakcie obrad zostały zawarte w Deklaracji Kongresu 20-lecia Samorządu Terytorialnego, która została przyjęta przez zgromadzonych w Poznaniu samorządowców jednomyślnie. Samorządowcy wyrazili wolę współpracy z Senatem i Fundacją Rozwoju Demokracji Lokalnej w ich pracach oceniających dorobek 2 dekad i wyrazili nadzieję na eliminację barier utrudniających działalność i hamujących rozwój przez lata wypracowanego i sprawdzającego się modelu samorządności. Oprócz ograniczeń zwrócili uwagę na warty pielęgnowania i rozbudzania potencjał drzemiący w obywatelach, którzy doceniając rolę powierzoną wspólnotom lokalnym, a także własny wpływ na życie publiczne na zamieszkiwanych terenach, korzystają z danej im autonomii i aktywizują się, czego wyrazem wiele inicjatyw i rosnące zaangażowanie w sprawy lokalne.
Z okazji jubileuszu podczas kongresu ogólnopolskie organizacje województw, powiatów, gmin, miast wyróżniły najbardziej zasłużonych samorządowców, uznanych za wybitne osobowości środowiska, Różami Franciszki Cegielskiej - nagrodą upamiętniającą zmarłą przedwcześnie prezydent Gdyni. |
